ميرزا خانلرخان
9
سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )
مرند قصبهايست باصفا ، معتدل الهوا ، مشتمل بر دو هزار خانه رعيت تقريبا . * * * صبح روز دوشنبهء نوزدهم ، از مرند روانه شده ، پس از طى مسافت شش فرسخ به قريهء كلنقيه كه از راه بر كنار و در دامنهء كوه واقع و آخر خاك مرند است رسيديم . آن روز گرمى هوا و طول مسافت خالى از زحمت نبود . شب به فضل خدا به خوبى گذشت . ميرزا مهدى مهندس كه براى ساختن مهمانخانه ، از جانب جناب سردار كل پيشكار آذربايجان مأمور كنار ارس و در آنجا مشغول خدمت خود بود ، به اتفاق ميرزا حسن مباشر تذكره ، به آنجا آمده و رسم استقبال بجا آورده ، وقت طليعهء صبح براى تهيهء تشريفات مأمورين رجعت كرد . * * * روز سهشنبه بيستم ، از كلنقيه روانهء كنار ارس شديم . بعد مسافت زياده از پنج فرسخ نداشت ولى اغلب سنگلاخ و ناهموار است . اكثر راه از ميان كوه است . آن دره ، معروف به درهء دزد ، اكثر اوقات خطرناك و محل قطاع الطريق ناپاك است . در پناه خدا آن مسافت هم طى شد . بعد از ظهر به كنار ارس رسيديم . كنار آب چند باب چادر زده بودند . قراولان سرحد با عبد العظيم بيك حاكم كركر استقبال و قربانيها كردند . پس از ورود ، عاليجاهان ميرزا موسى و قلى خان براى ملاقات مهماندارى كه از جانب ايالت قفقاز پيشباز آمده بود ، از رود گذشتند . از كيفيت مأموريت و طرز پذيرائى آنها مطلع شده ، مراجعت كردند . آن شب را در قراولخانهء دولتى به منزل ميرزا مهدى ، مهمان بودم به آسودگى گذشت . * * *